Budownictwo Górnicze i Tunelowe, nr 2/2010

---

WICHUR A., FRYDRYCH K., BOBER M.: Porównanie metod normatywnych projektowania obudowy stalowej łukowej podatnej stosowanej wpodziemnych zakładach górniczych.

W artykule przedstawiono wyniki analizy porównawczej trzech „normatywnych” metod projektowania i doboru obudowy stalowej ŁP wyrobisk korytarzowych. Ogólnie wykonano obliczenia 81 zestawów danych do każdej metody. Na podstawie otrzymanych wyników sporządzono wykresy obciążeń oraz rozstawu odrzwi obudowy. Z analizy wynika, że najszersze możliwości zastosowania, zwszystkich porównanych metod, ma metoda 3. Korzystając z niej, można dokonać doboru obudowy wyrobisk korytarzowych, połączeń wyrobisk oraz skrzyżowań ścian z chodnikami przyścianowymi. Różnice uzyskanych wyników obliczeń obciążenia oraz rozstawu odrzwi obudowy, między poszczególnymi metodami, należy tłumaczyć brakiem dostatecznej wiedzy na temat zjawisk zachodzących wgórotworze w sąsiedztwie projektowanego wyrobiska, a wszczególności brakiem jej doświadczalnego potwierdzenia.

---

CHUDEK M., KLETAH., WOJTUSIAK A.,CHUDEK M.D.: Obudowa szybów w warunkach znacznych ciśnień deformacyjnych górotworu.

W przypadku występowania znacznych ciśnień deformacyjnych górotworu na obudowę szybów – praktycznie niemożliwe jest zabezpieczenie wyłomu szybowego za pomocą typowych konstrukcji obudowy sztywnej. Szczególnie znacznych ciśnień deformacyjnych należy się spodziewać w przypadku szybów przechodzących przez grube warstwy soli zalegających na dużych głębokościach, na których pierwotne ciśnienia pionowe przekraczają wytrzymałość soli na ściskanie. Ze zwiększonymi ciśnieniami deformacyjnymi należy się liczyć również w przypadku wpływu na szyb deformacji od eksploatacji górniczej.

W artykule przedstawiono rozwiązanie konstrukcyjne obudowy szybowej wykorzystujące jej nośność do hamowania pełzania skał otaczających już od momentu wykonania tej obudowy oraz rozwiązanie obudowy umożliwiające pełzanie ociosu przy zachowaniu stałej średnicy szybu.

---

KUDELSKI J.R., REKUĆ Z.: Podziemna architektura obronna na Żoliborzu i Nowym Mieście w Warszawie. W trakcie budowy kanału Kolektora E-1 na terenie Żoliborza i Nowego Miasta w Warszawie, natrafiono na fragmenty podziemnych obiektów, co miało wpływ na zaburzenia w realizacji inwestycji. Prace terenowe potwierdziły przypuszczenia dotyczące istnienia na tym obszarze starych elementów sieci kanalizacyjnej oraz fortyfikacji, których istnienie nie zostało dokładnie ujęte na współczesnych planach instalacji podziemnych. W związku z tym wydaje się zasadne, by podobne inwestycje – realizowane w historycznych miastach – twierdzach, już na etapie projektu były konsultowane z ekspertami ds. podziemnej architektury obronnej. Pozwoli to zredukować przeszkody wypływające na harmonogram prac.

---

CHMURA J., MIKOŚ T.: Średniowieczny kolektor sanitarny w Przemyślu jako element podziemnej trasy turystycznej.

Od kilku lat przygotowywane są plany budowy podziemnej trasy turystycznej łączącej piwnice kilku budynków w rejonie przemyskiego Rynku. Udostępnienie piwnic i połączenie ich w cały podziemny system komunikacyjny wraz ztowarzyszącym mu zabytkowym kolektorem kanalizacyjnym stworzy niezwykle atrakcyjny ciąg turystyczny, handlowo-gastronomiczny, jak również dydaktyczno-poznawczy. Zakładane w etapie pierwszym rozwiązanie zmierza do połączenia piwnic Ratusza Miejskiego z wyjściem na płytę Rynku oraz przejściem do piwnic budynku Rynek 11. Powstanie więc ciekawy ciąg turystyczny pokazujący fragment podziemnego miasta.

---

TOR A., BUDZISZEWSKI Z., DOBRZYŃSKI R.: Nowoczesne technologie drążenia wyrobisk korytarzowych oraz utrzymania wyrobisk przyścianowych w kopalniach Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA.

W artykule przedstawiono bardzo ważne z punktu widzenia efektywnej eksploatacji górniczej zagadnienia, jakim jest drążenie i utrzymanie wyrobisk przygotowawczych. W części 1. zawarto uwagi w zakresie doświadczeń Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA ze stosowania różnych technologii drążenia wyrobisk korytarzowych – udostępniających i przygotowawczych; w części 2. opis możliwości stosowania kombinacji pasów ochronnych
z materiałów wiążących oraz kasztów drewnianych. Autorzy poruszają głównie trzy zasadnicze problemy, a mianowicie: możliwość zmechanizowania robót w przodku drążonego wyrobiska z urabianiem za pomocą robót strzałowych, poprawę bezpieczeństwa pracy w przodku drążonego wyrobiska z urabianiem mechanicznym, poprawę bezpieczeństwa przez zastosowanie zraszania mgłą powietrzno-wodną.

---

GRZYBOWSKI W., SZEBESTA M.: Nietypowa technologia drążenia komory pomp na poziomie 950 w kopalni „Borynia”.

Budowa poziomu wydobywczego 950 w kopalni „Borynia” spowodowała konieczność wykonania kompleksu wyrobisk górniczych głównego zasilania iodwadniania. Jednym z nich jest komora pomp głównego odwadniania. Z uwagi na znaczne wymiary przekroju poprzecznego wyrobiska, wynoszące w wyłomie ~50 m², jak i specyficzną konstrukcję obudowy z kształtownika V36, wykonanie komory wymagało opracowania nietypowej technologii. W artykule omówiono proces wykonywania całego kompleksu wyrobisk, od postępowania przetargowego, w wyniku którego zadanie zostało powierzone Rybnickiemu Zakładowi Robót Górniczych, do przekazania kompleksu inwestorowi. Szczegółowo przedstawiono wieloetapową technologię drążenia komory pomp, wykonanej w obudowie oszerokości 6,5 m i wysokości ponad 7,0 m (w świetle obudowy).

---

MIKOŚ T.: Profesor AGH w Krakowie – Feliks Zalewski. Twórca podstaw budownictwa górniczego i idei ratowania zabytkowych miast.

Jubileusz 90-lecia Akademii Górniczo-Hutniczej skłania do refleksji o przemijaniu pokoleń wybitnych Profesorów i Wychowawców Wydziału Górniczego. Jedną z najbardziej barwnych postaci był wybitny praktyk o ogromnej wiedzy, znakomity dydaktyk o dużym poczuciu humoru – profesor Feliks Zalewski. Dotąd jest bohaterem wielu humorystycznych opowieści i anegdot. Był tytanem dydaktyki. Choć cenił teorię, to jednak umiejętnościom techniczno-organizacyjnym idoświadczeniu górniczemu przypisywał decydujące znaczenie. To on zapoczątkował ideę ratowania i zabezpieczania zabytkowych miast i budowli. Istniejąca w Katedrze Geomechaniki, Budownictwa i Geotechniki na Wydziale Górnictwa i Geoinżynierii AGH specjalność Geotechnika w Rewaloryzacji Zabytków jest w znacznej mierze zasługą działalności prof. F. Zalewskiego.

---

GRODECKI W.: Tunelarstwowperspektywieroku2020. Światowy Kongres Tunelowy – Vancouver 2010. XXXVI Zgromadzenie Ogólne ITA-AITES.

Światowy Kongres Tunelowy WTC 2010 został zorganizowany przez Kanadyjskie Stowarzyszenie Tunelowe pod auspicjami ITA-AITES. Wzięło wnim udział 900 delegatów, w tym siedmioro z Polski. Obrady plenarne i sesje tematyczne odbywały się w dniach 17-19 maja. Po uroczystym otwarciu Kongresu miała miejsce sesja poświęcona pamięci Honorowego Prezydenta ITA-AITES, Sir Alain Muir-Wooda. W jej ramach były Prezydent Stowarzyszenia, Einar Broch, wygłosił referat na temat tuneli i innych obiektów podziemnych w elektrowniach wodnych w Norwegii. Na Kongres zgłoszono i przyjęto do wygłoszenia 131 referatów i 95 posterów, w tym jeden z Polski.

---